Ένα αποτελεσματικό κράτος δικαίου σημαίνει ότι μπορούμε να απολαμβάνουμε ανεξάρτητα συστήματα δικαιοσύνης, επιδραστικούς κανόνες για την καταπολέμηση της διαφθοράς, ελεύθερα και πλουραλιστικά μέσα ενημέρωσης και ισχυρούς ελέγχους και ισορροπίες που προστατεύουν τα δικαιώματά μας και διατηρούν την εμπιστοσύνη μας στους δημόσιους θεσμούς και τη δημοκρατία. Παρέχει επίσης την ασφάλεια δικαίου που στηρίζει τις επενδύσεις, την ανταγωνιστικότητα και την οικονομική ανάπτυξη. Όπως και τα προηγούμενα έτη, η έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής του 2026 για το κράτος δικαίου δείχνει πόσο καλά αντέχει το κράτος δικαίου σε ολόκληρη την ΕΕ, καθώς και σε τέσσερα δυνητικά μέλη της ΕΕ: Αλβανία, Μαυροβούνιο, Βόρεια Μακεδονία και Σερβία.
Συνολικά, η έκθεση επιβεβαιώνει μια γενικά θετική πορεία, παρουσιάζοντας συνεχή πρόοδο σε πολλές χώρες της ΕΕ, με σημαντικές μεταρρυθμίσεις να έχουν ολοκληρωθεί ή να βρίσκονται σε εξέλιξη. Ενώ εξακολουθούν να υπάρχουν ορισμένες προκλήσεις και η πρόοδος είναι άνιση, η έκθεση και οι συστάσεις της εξακολουθούν να προωθούν μεταρρυθμίσεις και αλλαγές σε όλες τις χώρες που παρακολουθούνται.
Βασικά πορίσματα
Συστήματα απονομής δικαιοσύνης
Πολλές χώρες της ΕΕ έχουν σημειώσει πρόοδο όσον αφορά τις μεταρρυθμίσεις στον τομέα της δικαιοσύνης κατά το παρελθόν έτος. Τα μέτρα που ελήφθησαν περιλαμβάνουν την ενίσχυση της ανεξαρτησίας των δικαστικών συμβουλίων, πρόσθετες διασφαλίσεις για τους διορισμούς των δικαστών και τις πειθαρχικές διαδικασίες, καθώς και την ενίσχυση της αυτονομίας των εισαγγελικών αρχών.
Καταπολέμηση της διαφθοράς
Όλες οι χώρες της ΕΕ εισάγουν τώρα, με την υποστήριξη της Επιτροπής, τη νέα οδηγία της ΕΕ για την καταπολέμηση της διαφθοράς,, η οποία δημιουργεί ένα πλαίσιο για την πρόληψη, τον εντοπισμό και την επιβολή κυρώσεων για τη διαφθορά στην ΕΕ.
Αρκετές χώρες της ΕΕ έχουν επίσης αναπτύξει νέες στρατηγικές για την καταπολέμηση της διαφθοράς και έχουν ενισχύσει τη θεσμική τους ικανότητα για την καταπολέμηση της διαφθοράς.
Ελευθερία και πολυφωνία των μέσων ενημέρωσης
Σε εξέλιξη βρίσκονται μεταρρυθμίσεις στις χώρες της ΕΕ για την ευθυγράμμιση της εθνικής τους νομοθεσίας με την ευρωπαϊκή πράξη για την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης.
Αρκετές χώρες της ΕΕ ενισχύουν την ανεξάρτητη λειτουργία και χρηματοδότηση των δημόσιων μέσων ενημέρωσης και διασφαλίζουν τη δικαιοσύνη και τη διαφάνεια στην κατανομή της κρατικής διαφήμισης.
Η ασφάλεια των δημοσιογράφων εξακολουθεί να αποτελεί προτεραιότητα της Επιτροπής, η οποία επικαιροποιεί τη σύστασή της για την ασφάλεια των δημοσιογράφων.
Πολλές χώρες της ΕΕ λαμβάνουν συγκεκριμένα μέτρα για την αντιμετώπιση του φαινομένου των στρατηγικών αγωγών προς αποθάρρυνση της συμμετοχής του κοινού (SLAPP), και η Επιτροπή εξακολουθεί να συνεργάζεται μαζί τους για τη στήριξη της μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο και της εφαρμογής της οδηγίας κατά των SLAPP.
Θεσμικοί έλεγχοι και ισορροπίες
Σε ορισμένες χώρες της ΕΕ εξακολουθούν να υπάρχουν ελλείψεις όσον αφορά την υπερβολική χρήση νομοθετικών διαδικασιών έκτακτης ανάγκης και την έλλειψη συμμετοχής των ενδιαφερόμενων μερών.
Πολλές χώρες της ΕΕ εξακολουθούν να διασφαλίζουν ένα ευνοϊκό και υποστηρικτικό πλαίσιο για την κοινωνία των πολιτών και να συνεχίζουν τις προσπάθειες για την περαιτέρω βελτίωση του επιχειρησιακού τους περιβάλλοντος. Ωστόσο, οι φορείς της κοινωνίας των πολιτών σε αρκετές χώρες της ΕΕ εξακολουθούν να αναφέρουν προκλήσεις σε αρκετές χώρες της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων των περιορισμών στη χρηματοδότηση και του συνέρχεσθαι ειρηνικώς.
Η έκθεση τονίζει τον αντίκτυπο του κράτους δικαίου σε όλους αυτούς τους τομείς στη λειτουργία της ενιαίας αγοράς και στο επιχειρησιακό περιβάλλον για τις επιχειρήσεις.
Η Επιτροπή καλεί τις χώρες της ΕΕ να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις που προσδιορίζονται στη φετινή έκθεση και είναι έτοιμη να στηρίξει την εφαρμογή των συστάσεων.
Πηγή άρθρου και εικόνας: commission.europa.eu
