Η άτυπη συμφωνία μεταξύ των συννομοθετών της ΕΕ θα διασφαλίσει ότι το έδαφος παρακολουθείται σε όλες τις χώρες της ΕΕ και οι αγρότες θα λαμβάνουν καλύτερη υποστήριξη για τη βελτίωση της υγείας του εδάφους.

Το πρωί της Πέμπτης, οι διαπραγματευτές του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου κατέληξαν σε προσωρινή πολιτική συμφωνία σχετικά με την πρόταση της Επιτροπής για νόμο περί παρακολούθησης του εδάφους. Ο γενικός στόχος είναι να έχουμε υγιή ευρωπαϊκά εδάφη έως το 2050, σύμφωνα με τη φιλοδοξία της ΕΕ για «μηδενική ρύπανση». Θα πρέπει επίσης να προβλέπει ένα πιο συνεκτικό και εναρμονισμένο πλαίσιο της ΕΕ για την παρακολούθηση του εδάφους.

Παρακολούθηση και αξιολόγηση εδαφών της ΕΕ

Σύμφωνα με τη συμφωνία, τα κράτη μέλη θα πρέπει να παρακολουθούν και να αξιολογούν την υγεία του εδάφους σε όλη την επικράτειά τους χρησιμοποιώντας κοινούς περιγραφείς εδάφους – που χαρακτηρίζουν τη φυσική, χημική και βιολογική πτυχή της υγείας του εδάφους για κάθε τύπο εδάφους – και μια μεθοδολογία της ΕΕ για τα σημεία δειγματοληψίας. Για να γίνει πιο απλό για τα κράτη μέλη, θα είναι ελεύθερα να βασίζονται σε εθνικές εκστρατείες παρακολούθησης του εδάφους ή άλλες ισοδύναμες μεθοδολογίες. Η Επιτροπή θα υποστηρίξει τα κράτη μέλη ενισχύοντας το τρέχον πρόγραμμα δειγματοληψίας εδάφους της ΕΕ, LUCAS Soils . Θα προσφέρει εξατομικευμένη οικονομική και τεχνική υποστήριξη.

Για να αντικατοπτρίζουν τα διαφορετικά επίπεδα υποβάθμισης του εδάφους και τις τοπικές συνθήκες, οι εθνικές κυβερνήσεις θα θέτουν μη δεσμευτικούς, βιώσιμους στόχους για κάθε περιγραφικό εδάφους, σύμφωνα με τον γενικό στόχο της βελτίωσης της υγείας του εδάφους.

Καμία νέα υποχρέωση για τους αγρότες

Για την προστασία των αγροτών και των δασοκόμων, η συμφωνηθείσα οδηγία δεν επιβάλλει νέες υποχρεώσεις στους ιδιοκτήτες γης ή στους διαχειριστές γης. Αντίθετα, υποχρεώνει τις χώρες της ΕΕ να τις βοηθήσουν να βελτιώσουν την υγεία του εδάφους και την ανθεκτικότητα του εδάφους – την ικανότητα του εδάφους να συνεχίσει να διαδραματίζει τον σημαντικό του ρόλο στο οικοσύστημα. Τα μέτρα υποστήριξης μπορεί να περιλαμβάνουν ανεξάρτητες συμβουλές, δραστηριότητες κατάρτισης και ανάπτυξη ικανοτήτων, καθώς και την προώθηση της έρευνας και της καινοτομίας, καθώς και μέτρα για την ευαισθητοποίηση σχετικά με τα οφέλη της ανθεκτικότητας του εδάφους. Τα κράτη μέλη θα πρέπει επίσης να αξιολογούν τακτικά το οικονομικό κόστος για τους γεωργούς και τους δασοκόμους από τη βελτίωση της υγείας του εδάφους και της ανθεκτικότητας του εδάφους.

Μολυσμένα εδάφη

Ο νόμος θα απαιτεί από τα κράτη μέλη να καταρτίσουν δημόσιο κατάλογο πιθανώς μολυσμένων τοποθεσιών εντός δέκα ετών από την έναρξη ισχύος του και να αντιμετωπίσουν τυχόν απαράδεκτους κινδύνους για την ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον.

Τέλος, 18 μήνες μετά την έναρξη ισχύος του νόμου θα καταρτιστεί ενδεικτική λίστα παρακολούθησης των αναδυόμενων ουσιών που θα μπορούσαν να αποτελέσουν σημαντικό κίνδυνο για την υγεία του εδάφους, την ανθρώπινη υγεία ή το περιβάλλον και για τις οποίες απαιτούνται δεδομένα. Αυτή η λίστα θα περιλαμβάνει σχετικά PFAS (επίσης γνωστά ως «για πάντα χημικά») και φυτοφάρμακα.

Παραθέτω

Κατά την επίτευξη της συμφωνίας, ο εισηγητής Martin Hojsík (Ανανέωση, SK) είπε: “Η σημερινή συμφωνία είναι ένα σημαντικό ορόσημο για τη βελτίωση της υποστήριξης προς τους αγρότες και όλους τους άλλους για τη διατήρηση της υγείας του εδάφους. Η παροχή καλύτερης πληροφόρησης και βοήθειας, ενώ αποτρέπεται η γραφειοκρατία και οι νέες υποχρεώσεις, είναι ακρογωνιαίοι λίθοι του νέου νόμου για την παρακολούθηση του εδάφους”.

Επόμενα βήματα

Το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο συνήψαν μια “συμφωνία πρώιμης δεύτερης ανάγνωσης” (η διαπραγμάτευση πραγματοποιήθηκε μετά την έγκριση της πρώτης ανάγνωσης του Κοινοβουλίου στην ολομέλεια). Το Συμβούλιο αναμένεται τώρα να εγκρίνει επίσημα αυτή τη συμφωνία και το Κοινοβούλιο θα πρέπει στη συνέχεια να εγκρίνει το κείμενο στην ολομέλεια, σε δεύτερη ανάγνωση.

Η οδηγία θα τεθεί σε ισχύ 20 ημέρες μετά τη δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ. Από αυτή την ημερομηνία, οι χώρες της ΕΕ θα έχουν στη διάθεσή τους τρία χρόνια για να συμμορφωθούν.

Πλαίσιο

Υπολογίζεται ότι το 60 έως 70% των ευρωπαϊκών εδαφών είναι ανθυγιεινά λόγω της αστικοποίησης, των χαμηλών ποσοστών ανακύκλωσης γης, της εντατικοποίησης των γεωργικών πρακτικών και της κλιματικής αλλαγής. Τα υποβαθμισμένα εδάφη είναι βασικοί παράγοντες για τις κρίσεις του κλίματος και της βιοποικιλότητας και μειώνουν την παροχή βασικών υπηρεσιών οικοσυστήματος. Αυτό κοστίζει στην ΕΕ τουλάχιστον 50 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως, σύμφωνα με την Επιτροπή .