Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε σήμερα την πρώτη ολοκληρωμένη αξιολόγηση της οδηγίας για τη νιτρορύπανση από την έκδοσή της το 1991. Η αξιολόγηση, η οποία καλύπτει περισσότερα από 30 έτη εφαρμογής, δείχνει ότι οι κανόνες της ΕΕ παραμένουν αποτελεσματικοί για την προστασία των υδάτων της Ευρώπης από τη νιτρορύπανση της γεωργίας. Εντοπίζει επίσης ευκαιρίες για την απλούστευση της εφαρμογής της, τη μείωση του διοικητικού φόρτου και τη βελτίωση των αποτελεσμάτων τόσο για τους γεωργούς όσο και για το περιβάλλον. Αυτό συνοδεύεται από τη δημοσίευση των τελευταίων εκθέσεων ανά χώρα για την περίοδο 2020-2023, οι οποίες περιλαμβάνουν συστάσεις για τη στήριξη των κρατών μελών.
Η περίσσεια θρεπτικών ουσιών στους ποταμούς, τις λίμνες, τα υπόγεια και τα θαλάσσια ύδατα παραμένει μία από τις σοβαρότερες περιβαλλοντικές προκλήσεις της Ευρώπης, με επιβλαβείς επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα και στους πόρους πόσιμου νερού. Σύμφωνα με τη σημερινή αξιολόγηση, η οδηγία για τη νιτρορύπανση εξακολουθεί να είναι σημαντική για την αντιμετώπιση της νιτρορύπανσης στη γεωργία και των επιπτώσεών της στην ποιότητα των υδάτων και στα οικοσυστήματα. Έχει αποδειχθεί αποτελεσματική όσον αφορά την προώθηση της καλύτερης διαχείρισης των θρεπτικών ουσιών και τη συμβολή στη μείωση της νιτρορύπανσης σε πολλά μέρη της ΕΕ. Σημαντική πρόοδος έχει επιτευχθεί κατά τη διάρκεια των 30 ετών εφαρμογής.
Η αξιολόγηση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η οδηγία έχει επίσης σαφή ενωσιακή προστιθέμενη αξία, καθορίζοντας μια κοινή βάση αναφοράς για δράση σε όλα τα κράτη μέλη, εστιάζοντας την παρέμβασή της σε περιοχές όπου η ρύπανση ή ο κίνδυνος ρύπανσης είναι μεγαλύτερος. Συνάδει με τις σχετικές πολιτικές της ΕΕ για τα ύδατα, τη φύση και τη γεωργία και είναι ζωτικής σημασίας για την επίτευξη των στόχων της οδηγίας-πλαισίου για τα ύδατα. Παρέχει μια οικονομικά αποδοτική και βιώσιμη προσέγγιση για τη στήριξη των οικοσυστημάτων, της επεξεργασίας του πόσιμου νερού και της δημόσιας υγείας.
Η αξιολόγηση εντοπίζει επίσης δυνατότητες απλούστευσης και μείωσης του διοικητικού φόρτου για τους γεωργούς. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θα συνεργαστεί στενά με τα κράτη μέλη για τον εντοπισμό βέλτιστων πρακτικών και δυνατοτήτων απλούστευσης κατά την εφαρμογή της οδηγίας για τη νιτρορύπανση, χωρίς να διακυβεύονται τα αποτελέσματα. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στις ημερολογιακές γεωργικές πρακτικές, στη μείωση του διοικητικού φόρτου για τις μικρές γεωργικές εκμεταλλεύσεις και στη βελτίωση της διαχείρισης των θρεπτικών ουσιών σε επίπεδο γεωργικής εκμετάλλευσης, προσαρμοσμένες στις τοπικές συνθήκες.
Η αποτελεσματικότερη και κυκλικότερη διαχείριση των θρεπτικών ουσιών μπορεί να προσφέρει καθαρότερο νερό, μειώνοντας παράλληλα το κόστος για τους γεωργούς. Η καλύτερη χρήση των θρεπτικών ουσιών μπορεί να μειώσει την εξάρτηση από εισαγόμενα ανόργανα λιπάσματα, οι τιμές των οποίων συνδέονται στενά με τις ασταθείς παγκόσμιες αγορές ενέργειας. Η μείωση της εξάρτησης από το συνθετικό άζωτο μπορεί να ενισχύσει την ανθεκτικότητα των γεωργικών εκμεταλλεύσεων και να συμβάλει στη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης. Επιπλέον, όπως ανακοινώθηκε στο σχέδιο δράσης για τα λιπάσματα και στη στρατηγική για την κτηνοτροφία, η Επιτροπή προετοιμάζει το έδαφος για την επέκταση της πράξης RENURE για ορισμένους τύπους υγρών χωνευτηρίων με βάση την κοπριά με κατάλληλες περιβαλλοντικές διασφαλίσεις. Τα βιο-λιπάσματα έχουν μεγάλες δυνατότητες να συμβάλουν σε συνολικά μεγαλύτερη ποσότητα διαθέσιμων βιο-λιπασμάτων για χρήση στην Ευρώπη. Το πρώτο βήμα θα είναι η παράδοση μιας πρώτης προκαταρκτικής επιστημονικής αξιολόγησης αργότερα αυτό το έτος.
Η κλιματική αλλαγή θα επηρεάσει επίσης σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο θα εφαρμοστεί στο μέλλον η οδηγία για τη νιτρορύπανση. Η ευελιξία της οδηγίας επιτρέπει καινοτόμες και ανθεκτικές προσεγγίσεις που βοηθούν τις γεωργικές εκμεταλλεύσεις να προσαρμοστούν. Η αξιολόγηση επισημαίνει επίσης την ευελιξία που παρέχει η οδηγία στα κράτη μέλη για την προσαρμογή των μέτρων στις εθνικές και περιφερειακές ανάγκες.
Επιπλέον, καθώς οι βελτιώσεις της ποιότητας των υδάτων παραμένουν άνισες σε ολόκληρη την ΕΕ και η ρύπανση από θρεπτικές ουσίες εξακολουθεί να είναι υπερβολικά υψηλή σε αρκετές περιφέρειες, η αξιολόγηση εντοπίζει την ανάγκη αντιμετώπισης περιοχών με υψηλή συγκέντρωση ζωικού κεφαλαίου. Αυτό επιβεβαιώνει τα πορίσματα της πρόσφατα εγκριθείσας στρατηγικής της ΕΕ για την κτηνοτροφία, η οποία περιλαμβάνει επίσης ορισμένες στοχευμένες δράσεις στο πλαίσιο αυτό.
Επιπλέον, έως το τέλος του 2027, οι κύκλοι παρακολούθησης της οδηγίας για τη νιτρορύπανση και της οδηγίας-πλαισίου για τα ύδατα αναμένεται να συγκλίνουν. Αυτό θα δημιουργήσει μια ευκαιρία για τον εξορθολογισμό της υποβολής εκθέσεων και τη στήριξη της ανθεκτικότητας των υδάτων.
Επόμενα βήματα
Οι προσπάθειες για την απλούστευση και την αύξηση της αποτελεσματικότητας σε εθνικό επίπεδο είναι καίριας σημασίας. Η Επιτροπή θα συνεχίσει τις ανταλλαγές με τα κράτη μέλη, τους γεωργούς, τα ενδιαφερόμενα μέρη και τους εμπειρογνώμονες, ώστε να δοθεί συνέχεια στα πορίσματα της αξιολόγησης.
Οι επικαιροποιημένες εκθέσεις ανά χώρα για την περίοδο 2020-2023 παρέχουν συστάσεις για την καθοδήγηση του επόμενου κύκλου εφαρμογής και τη στήριξη αποτελεσματικότερων δράσεων όπου οι πιέσεις παραμένουν υψηλότερες.
Ιστορικό
Η οδηγία για τη νιτρορύπανση, η οποία εγκρίθηκε το 1991, αποσκοπεί στην προστασία της ποιότητας των υδάτων σε ολόκληρη την ΕΕ, αποτρέποντας τη νιτρορύπανση γεωργικής προέλευσης από ρυπογόνα υπόγεια και επιφανειακά ύδατα και προωθώντας τη χρήση ορθών γεωργικών πρακτικών.
Σύμφωνα με την οδηγία, τα κράτη μέλη πρέπει να παρακολουθούν την ποιότητα των υδάτων, να εντοπίζουν τα ύδατα που πλήττονται από νιτρορύπανση ή διατρέχουν κίνδυνο ρύπανσης, να χαρακτηρίζουν ευπρόσβλητες από νιτρορύπανση ζώνες και να καταρτίζουν προγράμματα δράσης με μέτρα για την πρόληψη και τη μείωση της ρύπανσης. Τα μέτρα αυτά περιλαμβάνουν κανόνες για την αποθήκευση κοπριάς, όρια στη διασπορά λιπασμάτων και περιορισμούς στη διασπορά σε περιόδους κατά τις οποίες τα φυτά δεν μπορούν να απορροφήσουν αποτελεσματικά τις θρεπτικές ουσίες.
Η αξιολόγηση αξιολογεί τις επιδόσεις της οδηγίας κατά την περίοδο εφαρμογής της με βάση τα κριτήρια της αποτελεσματικότητας, της αποδοτικότητας, της συνάφειας, της συνοχής και της ενωσιακής προστιθέμενης αξίας. Βασίζεται στα διαθέσιμα στοιχεία, συμπεριλαμβανομένων των εκθέσεων των κρατών μελών, των υποστηρικτικών μελετών, της έκθεσης του ΚΚΕρ με τίτλο «Assessing the Effectiveness of the Nitrates Directive» (Αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας της οδηγίας για τη νιτρορύπανση), των διαβουλεύσεων με τα ενδιαφερόμενα μέρη και τις δημόσιες διαβουλεύσεις και των περιβαλλοντικών δεδομένων.
Πηγή άρθρου: ec.europa.eu
