Σήμερα, οι χώρες της ΕΕ συμφώνησαν να παρατείνουν το καθεστώς προσωρινής προστασίας που έχει χορηγηθεί σε όσους εγκαταλείπουν την Ουκρανία έως τις 4 Μαρτίου 2028, εκπληρώνοντας τη δέσμευση της ΕΕ να στηρίξει την Ουκρανία και τον λαό της για όσο διάστημα χρειαστεί. Η παράταση της προστασίας κατά ένα επιπλέον έτος θα προσφέρει σαφήνεια και προβλεψιμότητα σε όλους όσους εγκαταλείπουν τον πόλεμο.

Επιπλέον, αναγνωρίζοντας τόσο την ανάγκη προστασίας των εκτοπισμένων ατόμων όσο και την ανάγκη της Ουκρανίας να αμυνθεί έναντι του παράνομου επιθετικού πολέμου της Ρωσίας, οι χώρες της ΕΕ συμφώνησαν ότι η προσωρινή προστασία θα πρέπει να χορηγείται μόνο σε όσους εκπληρώνουν τις στρατιωτικές τους υποχρεώσεις στην Ουκρανία.

“Παραμένουμε αμετάκλητοι στην υποστήριξή μας προς την Ουκρανία ενάντια στον παράνομο πόλεμο επιθετικότητας της Ρωσίας. Σήμερα, αποφασίσαμε να παρατείνουμε το καθεστώς προστασίας που παρέχουμε σε όσους διαφεύγουν από τον πόλεμο για ένα ακόμη έτος, έως τον Μάρτιο του 2028. Αυτό εξασφαλίζει σταθερότητα σε όσους βρήκαν ασφάλεια στην ΕΕ. Το μήνυμα είναι σαφές: συνεχίζουμε να στεκόμαστε στο πλευρό της Ουκρανίας. Και στο πλαίσιο της υποστήριξής μας, θέλουμε επίσης να διασφαλίσουμε ότι η Ουκρανία θα μπορεί να αμυνθεί. Για τον λόγο αυτό, το καθεστώς προσωρινής προστασίας που εφαρμόζουμε σέβεται τις νόμιμες ανάγκες της Ουκρανίας.”

Jim O’Callaghan, Υπουργός Δικαιοσύνης, Εσωτερικών και Μετανάστευσης της Ιρλανδίας

Λαμβάνοντας υπόψη τις μεταβαλλόμενες αμυντικές ανάγκες της Ουκρανίας, στο εξής η προσωρινή προστασία θα χορηγείται μόνο σε όσους εκπληρώνουν τις στρατιωτικές τους υποχρεώσεις στην Ουκρανία. Ο περιορισμός αυτός θα ισχύει μόνο για τους νέους αιτούντες προσωρινή προστασία. Δεν θα ισχύει για όσους ήδη απολαμβάνουν προσωρινή προστασία στην ΕΕ.

Στην πράξη, για να λάβουν προσωρινή προστασία, τα άτομα που έχουν εκτοπιστεί από την Ουκρανία θα πρέπει να αποδείξουν ότι έχουν εκπληρώσει τις στρατιωτικές τους υποχρεώσεις. Για παράδειγμα, αυτό θα μπορούσε να γίνει με την επίδειξη διαβατηρίου που φέρει τη σφραγίδα εξόδου που χορηγούν οι ουκρανικές αρχές, η οποία αποδεικνύει ότι έφυγαν νόμιμα από την Ουκρανία και, ως εκ τούτου, έχουν εκπληρώσει τις στρατιωτικές τους υποχρεώσεις. Αυτό θα μπορούσε επίσης να γίνει με την επίδειξη εγγράφου, σε έντυπη ή ηλεκτρονική μορφή, που επιβεβαιώνει την απαλλαγή ή την εκπλήρωση των στρατιωτικών υποχρεώσεων.

Η προσωρινή προστασία είχε μέχρι τώρα παραταθεί έως τις 4 Μαρτίου 2027, με πάνω από 4 εκατομμύρια εκτοπισθέντες από την Ουκρανία να επωφελούνται από προστασία στην ΕΕ από τον Μάρτιο του 2022.

Τι είναι η προσωρινή προστασία;

Η προσωρινή προστασία παρέχει άμεση και συλλογική προστασία σε μια μεγάλη ομάδα εκτοπισμένων ατόμων που φτάνουν στην ΕΕ και δεν είναι σε θέση να επιστρέψουν στη χώρα καταγωγής τους.

Τα άτομα που τυγχάνουν προσωρινής προστασίας απολαμβάνουν τα ίδια δικαιώματα σε ολόκληρη την ΕΕ. Τα δικαιώματα αυτά περιλαμβάνουν:

  • δικαίωμα διαμονής
  • πρόσβαση στην αγορά εργασίας και στη στέγαση
  • ιατρική περίθαλψη
  • κοινωνική πρόνοια
  • πρόσβαση των παιδιών στην εκπαίδευση

Επόμενα βήματα

Το Συμβούλιο θα εγκρίνει επίσημα την απόφαση για την παράταση της προσωρινής προστασίας τις επόμενες εβδομάδες. Στη συνέχεια, η απόφαση θα δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ και θα τεθεί σε ισχύ την επόμενη ημέρα.

Ιστορικό

Η ΕΕ ενεργοποίησε τον μηχανισμό προσωρινής προστασίας για τους εκτοπισμένους από την Ουκρανία τον Μάρτιο του 2022. Ο μηχανισμός παρατάθηκε για τελευταία φορά έως τις 4 Μαρτίου 2027. Στις 31 Μαΐου 2026, 4,38 εκατομμύρια άτομα που εγκατέλειψαν την Ουκρανία τελούν υπό προσωρινή προστασία στην ΕΕ.

Η προσωρινή προστασία είναι ένας μηχανισμός έκτακτης ανάγκης της ΕΕ ο οποίος ενεργοποιείται σε εξαιρετικές περιστάσεις για την παροχή συλλογικής προστασίας σε εκτοπισμένα άτομα. Η οδηγία της ΕΕ για την προσωρινή προστασία εκδόθηκε το 2001, αμέσως μετά τη μαζική εκτόπιση που προκλήθηκε από την ένοπλη σύγκρουση στα Δυτικά Βαλκάνια. Ενεργοποιήθηκε για πρώτη φορά ως απάντηση στην εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.

Προκειμένου να προετοιμαστεί για τη στιγμή που οι συνθήκες στην Ουκρανία θα ευνοούν τη σταδιακή κατάργηση του καθεστώτος προσωρινής προστασίας, το Συμβούλιο συμφώνησε τον Σεπτέμβριο του 2025 σε μια σταδιακή και συντονισμένη προσέγγιση για τη μετάβαση από την προσωρινή προστασία για τους εκτοπισμένους από την Ουκρανία. Η προσέγγιση αυτή περιλαμβάνει την παροχή ευκαιριών μετάβασης σε μακροπρόθεσμο καθεστώς νόμιμης διαμονής με βάση, για παράδειγμα, την απασχόληση, την εκπαίδευση ή οικογενειακούς λόγους, για όσους πληρούν τις προϋποθέσεις. Περιλαμβάνει επίσης μέτρα που θα προετοιμάσουν το έδαφος για μια βιώσιμη επιστροφή και επανένταξη στην Ουκρανία, όταν το επιτρέψουν οι συνθήκες.

Πηγή άρθρου: www.consilium.europa.eu