Η Συνθήκη για την Ανοικτή Θάλασσα, γνωστή επίσημα ως Συμφωνία για τη Βιοποικιλότητα Εκτός Εθνικής Δικαιοδοσίας (BBNJ), τίθεται σε ισχύ στις 17 Ιανουαρίου 2026.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη της γιορτάζουν αυτό το σημαντικό ορόσημο για τη διατήρηση και τη βιώσιμη χρήση των ωκεανών. Αυτή η ιστορική συμφωνία παρέχει ένα πλαίσιο για την κοινή διακυβέρνηση περίπου του μισού της επιφάνειας του πλανήτη μας και του 95 % του όγκου των ωκεανών, που αποτελούν τον μεγαλύτερο βιότοπο στον πλανήτη μας.
Η συμφωνία θα καταστήσει δυνατή:
- τη δημιουργία θαλάσσιων προστατευόμενων περιοχών (MPA) στην ανοικτή θάλασσα
- τη ρύθμιση της εκμετάλλευσης των θαλάσσιων γενετικών πόρων
- την αξιολόγηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων των τρεχουσών και μελλοντικών ανθρώπινων δραστηριοτήτων
- τη στήριξη των αναπτυσσόμενων χωρών μέσω προγραμμάτων ανάπτυξης ικανοτήτων και μεταφοράς θαλάσσιας τεχνολογίας
Η συμφωνία έχει μέχρι στιγμής επικυρωθεί από 81 συμβαλλόμενα μέρη, συμπεριλαμβανομένης της ΕΕ και 16 κρατών μελών της, και έχει υπογραφεί από 145 χώρες.
Κεντρικός ρόλος για την ΕΕ
Η ΕΕ και τα κράτη μέλη της ηγήθηκαν της πολιτικής διαδικασίας και των διαπραγματεύσεων για τη συμφωνία αυτή, η σύναψη και η έγκριση της οποίας το 2023 αποτέλεσε σημαντική επιτυχία του πολυμερισμού και ιστορικό επίτευγμα στο πεδίο του διεθνούς δικαίου και της διακυβέρνησης των ωκεανών. Στις 19 Σεπτεμβρίου 2025, δύο χρόνια μετά την έγκρισή της, η συμφωνία έφτασε το απαιτούμενο όριο των 60 επικυρώσεων για να τεθεί σε ισχύ 120 ημέρες αργότερα, στις 17 Ιανουαρίου 2026.
Ως συμπρόεδρος της Συμμαχίας Υψηλών Φιλοδοξιών για τη BBNJ, η οποία συγκεντρώνει 46 χώρες, η ΕΕ παραμένει σταθερά προσηλωμένη στο υψηλότερο πολιτικό επίπεδο.
Η ΕΕ και τα κράτη μέλη της συμμετέχουν επί του παρόντος σε προπαρασκευαστικές συζητήσεις για την πρώτη Διάσκεψη των Μερών (COP), η οποία θα πραγματοποιηθεί εντός ενός έτους από την έναρξη ισχύος της συμφωνίας BBNJ.
Η ΕΕ έχει επίσης δεσμευτεί να υποστηρίξει την εφαρμογή της Συνθήκης —ιδίως στις αναπτυσσόμενες χώρες— μέσω του Παγκόσμιου Προγράμματος της ΕΕ για τους Ωκεανούς. Το Παγκόσμιο Πρόγραμμα για τους Ωκεανούς είναι ένα πρόγραμμα χρηματοδοτούμενο από την ΕΕ ύψους 40 εκατομμυρίων ευρώ, το οποίο εγκαινιάστηκε κατά την τρίτη Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για τους Ωκεανούς τον Ιούνιο. Η πρώτη φάση του περιλαμβάνει τεχνική βοήθεια κατόπιν αιτήματος ύψους 10 εκατομμυρίων ευρώ, η οποία είναι ήδη πλήρως λειτουργική.
Επιπλέον, η ΕΕ συμβάλλει καθοριστικά στις αρχικές εργασίες της Γραμματείας της BBNJ, η οποία στεγάζεται στο DOALOS, τη Διεύθυνση Ωκεανών και Δικαίου της Θάλασσας των Ηνωμένων Εθνών.
Ιστορικό
Οι περιοχές πέραν της εθνικής δικαιοδοσίας περιλαμβάνουν την ανοικτή θάλασσα και τον βυθό πέραν της εθνικής δικαιοδοσίας.
Περιέχουν θαλάσσιους πόρους και βιοποικιλότητα και προσφέρουν ανεκτίμητα οικολογικά, οικονομικά, κοινωνικά, πολιτιστικά, επιστημονικά και οφέλη για την επισιτιστική ασφάλεια της ανθρωπότητας. Ωστόσο, υφίστανται αυξανόμενες πιέσεις από τη ρύπανση, την υπερεκμετάλλευση, την κλιματική αλλαγή και την απώλεια βιοποικιλότητας. Η νέα Συνθήκη αντιμετωπίζει αυτές τις προκλήσεις, ιδίως ενόψει της μελλοντικής αυξανόμενης ζήτησης για θαλάσσιους πόρους (για τρόφιμα, φάρμακα, ενέργεια, για παράδειγμα).
Η Συνθήκη για την Ανοικτή Θάλασσα θα διαδραματίσει επίσης καθοριστικό ρόλο στην ενίσχυση της συνοχής, του συντονισμού και των συνεργειών μεταξύ των δραστηριοτήτων που σχετίζονται με τους ωκεανούς και υλοποιούνται από πολλούς οργανισμούς και εμπλεκόμενους φορείς, συμβάλλοντας έτσι σε μια πιο ολιστική διαχείριση των δραστηριοτήτων στην ανοικτή θάλασσα
Περισσότερες πληροφορίες:oceans-and-fisheries.ec.europa.eu
Πηγή άρθρου και εικόνας: oceans-and-fisheries.ec.europa.eu
