Οι κατευθυντήριες γραμμές βοηθούν τους χώρους να ενσωματώσουν τον τουρισμό και τις ψυχαγωγικές δραστηριότητες, τονίζοντας παράλληλα την αυξανόμενη σημασία του οικοτουρισμού.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε σήμερα νέες κατευθυντήριες γραμμές στις οποίες περιγράφεται ο τρόπος με τον οποίο το ευρωπαϊκό δίκτυο προστατευόμενων περιοχών Natura 2000 μπορεί να λειτουργήσει ως ισχυρός μοχλός βιώσιμου τουρισμού, διαφυλάσσοντας παράλληλα τους οικοτόπους και τα είδη για τα οποία έχει σχεδιαστεί.  

Το δίκτυο Natura 2000 βρίσκεται στο επίκεντρο της πολιτικής της ΕΕ για τη διατήρηση της φύσης, συγκεντρώνοντας περισσότερους από 27.000 τόπους σε όλα τα κράτη μέλη. Καλύπτοντας σχεδόν το ένα πέμπτο της χερσαίας έκτασης της ΕΕ και πάνω από το 10 % της θαλάσσιας έκτασής της, το δίκτυο επιτρέπει οικονομικές δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένου του τουρισμού, υπό την προϋπόθεση ότι δεν υπονομεύουν τους στόχους διατήρησης. Οι νέες κατευθυντήριες γραμμές επικεντρώνονται στην επίτευξη αυτής της ισορροπίας. 

Ο τουρισμός αντιπροσωπεύει σημαντικό μερίδιο της οικονομίας της ΕΕ, συνεισφέροντας το 7,1 % της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας (περίπου 807 δισ. ευρώ το 2024) και στηρίζοντας περισσότερες από 20 εκατομμύρια θέσεις εργασίας. 

Εντός των τόπων Natura 2000, η δραστηριότητα των επισκεπτών παράγει από 50 έως 85 δισ. ευρώ ετησίως και διατηρεί έως και 2 εκατομμύρια θέσεις εργασίας σε ισοδύναμα πλήρους απασχόλησης, ιδίως σε αγροτικές, παράκτιες και ορεινές περιοχές.  

Οι κατευθυντήριες γραμμές παρέχουν ένα πλαίσιο για τον σχεδιασμό και τη διαχείριση των τόπων Natura 2000, το οποίο ενσωματώνει τον τουρισμό και τις ψυχαγωγικές δραστηριότητες, τονίζοντας παράλληλα την αυξανόμενη σημασία του οικοτουρισμού —υπεύθυνων ταξιδιών που διαφυλάσσουν το περιβάλλον και ωφελούν τις τοπικές κοινότητες. 

Από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, ο οικοτουρισμός έχει αυξηθεί με ετήσιο ρυθμό έως και 34%, ξεπερνώντας σημαντικά τον ευρύτερο τουριστικό τομέα. 

Διαχείριση των τουριστικών πιέσεων στη φύση

Οι κατευθυντήριες γραμμές αναγνωρίζουν το «παράδοξο της διατήρησης»: οι καλά διαχειριζόμενες προστατευόμενες περιοχές προσελκύουν περισσότερους επισκέπτες,, γεγονός που με τη σειρά του οδηγεί σε αυξημένες πιέσεις στους οικοτόπους και τα είδη που καθιστούν τις περιοχές αυτές ελκυστικές εξαρχής.

Η κακή διαχείριση των ροών επισκεπτών μπορεί γρήγορα να οδηγήσει σε υποβάθμιση των οικοτόπων, διατάραξη των ειδών, ρύπανση και εξάντληση των πόρων. Για την αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος, η Επιτροπή προτείνει ένα πλαίσιο τεσσάρων σταδίων για τη βιώσιμη διαχείριση του τουρισμού: 

  • Προσδιορισμός των πιέσεων, των απειλών και των δυνητικών οφελών που συνδέονται με τον τουρισμό 
  • Αξιολόγηση της φέρουσας ικανότητας 
  • Ενίσχυση της επικοινωνίας και της ευαισθητοποίησης 
  • Εφαρμογή κατάλληλων μέτρων διαχείρισης 

Αυτή η προσέγγιση έχει σχεδιαστεί για να βοηθήσει τους διαχειριστές περιοχών και τις αρχές να προβλέψουν τις επιπτώσεις, να σχεδιάσουν αποτελεσματικά και να ευθυγραμμίσουν τη βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη με τους στόχους διατήρησης και αποκατάστασης. 

Οι κατευθυντήριες γραμμές προωθούν επίσης τον προορατικό σχεδιασμό, συμπεριλαμβανομένων των στρατηγικών διαχείρισης επισκεπτών, της δυνητικής εκτίμησης επιπτώσεων και των επενδύσεων στην εκπαίδευση και την προβολή —από ενημερωτικές εκστρατείες και ξεναγήσεις έως την επιστήμη των πολιτών και τα ψηφιακά εργαλεία.

Υπογραμμίζει επίσης τη σημασία της συνεργασίας των ενδιαφερόμενων μερών, φέρνοντας σε επαφή τις αρμόδιες αρχές, τους τουριστικούς φορείς, τις τοπικές κοινότητες και τις ΜΚΟ.

Ιστορικό

Το δίκτυο Natura 2000, το οποίο δημιουργήθηκε βάσει των οδηγιών της ΕΕ για τα πτηνά και τους οικοτόπους, είναι το μεγαλύτερο συντονισμένο δίκτυο προστατευόμενων περιοχών στον κόσμο. Αποσκοπεί στη διασφάλιση της μακροπρόθεσμης επιβίωσης των πλέον πολύτιμων και απειλούμενων ειδών και οικοτόπων της Ευρώπης. 

Οι νέες κατευθυντήριες γραμμές στηρίζουν την υλοποίηση των στόχων της ΕΕ για τη βιοποικιλότητα και τον βιώσιμο τουρισμό, συμπεριλαμβανομένης της στρατηγικής της ΕΕ για τη βιοποικιλότητα με ορίζοντα το 2030, βοηθώντας τα κράτη μέλη και τα ενδιαφερόμενα μέρη να συνδυάσουν την προστασία της φύσης με την κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη.  

Πηγή άρθρου και εικόνας: environment.ec.europa.eu