Καθώς οι δασικές πυρκαγιές γίνονται όλο και μεγαλύτερες, συχνότερες και πιο καταστροφικές, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσιάζει μια νέα ολοκληρωμένη προσέγγιση για τη διαχείριση του κινδύνου δασικών πυρκαγιών. Η στρατηγική καλύπτει την πρόληψη, την ετοιμότητα, την αντίδραση και την ανάκαμψη. Αυτή η ολιστική προσέγγιση θα ενισχύσει την ανθεκτικότητα της Ευρώπης έναντι της αυξανόμενης απειλής δασικών πυρκαγιών και θα διασφαλίσει ισχυρότερη προστασία για τους Ευρωπαίους και το περιβάλλον, καθώς και για τις υποδομές και την πολιτιστική κληρονομιά της.
Σύμφωνα με τη στρατηγική της Ένωσης για την ετοιμότητα,η σημερινή ανακοίνωση της , παρέχει καθοδήγηση σχετικά με τον τρόπο καλύτερης πρόληψης, προετοιμασίας, αντιμετώπισης και ανάκαμψης από δασικές πυρκαγιές, με παραδείγματα και συστάσεις σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο οι εθνικές και περιφερειακές αρχές και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη μπορούν να εφαρμόσουν το εν λόγω πλαίσιο.
Το μέγεθος και η ένταση των δασικών πυρκαγιών αναμένεται να επιδεινωθούν σε ολόκληρη την ήπειρο. Το 2025, η Ευρώπη βίωσε τη χειρότερη περίοδο δασικών πυρκαγιών από τότε που ξεκίνησαν τα ρεκόρ, με πάνω από ένα εκατομμύριο εκτάρια καμένα. Αυτό οφείλεται στην εντατικοποίηση της κλιματικής αλλαγής και σε άλλους παράγοντες. Ως εκ τούτου, η αποκατάσταση της φύσης της Ευρώπης είναι καίριας σημασίας, καθώς τα υγιή οικοσυστήματα είναι πιο ανθεκτικά στις δασικές πυρκαγιές.
Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η Επιτροπή δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην πρόληψη. Προτείνει την ενίσχυση της στήριξής της για μέτρα πρόληψης δασικών πυρκαγιών με βάση το οικοσύστημα. Στόχος είναι η κατασκευή τοπίων ανθεκτικών στις πυρκαγιές και ο μετριασμός του κινδύνου και των επιπτώσεων των δασικών πυρκαγιών μέσω της προστασίας της φύσης και της αποκατάστασης της φύσης. Για τον σκοπό αυτό, η Επιτροπή εξέδωσε σήμερα έγγραφο καθοδήγησης σχετικά με το δίκτυο Natura 2000 και την κλιματική αλλαγή,, το οποίο παρέχει συμβουλές για μια διαρθρωμένη προσέγγιση όσον αφορά την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή για τους τόπους Natura 2000.
Οι κατευθυντήριες γραμμές δείχνουν επίσης τον τρόπο προώθησης ανθεκτικού σχεδιασμού τοπίου και μέτρων για τη μείωση του κινδύνου δασικών πυρκαγιών, σε συμβατότητα με τους στόχους διατήρησης των τόπων. Επιπλέον, αποσαφηνίζει τις δυνατότητες ευελιξίας για τα κράτη μέλη όσον αφορά τη διαχείριση των τόπων Natura 2000 σε περίπτωση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης, όπως οι δασικές πυρκαγιές, όταν η ταχεία αντίδραση είναι ζωτικής σημασίας για τη διάσωση των ανθρώπων και την προστασία της βιοποικιλότητας.
Για να βοηθήσει τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, η Επιτροπή θα παράσχει επικαιροποιημένες κατευθυντήριες γραμμές για την εκτίμηση κινδύνου, τις οποίες τα κράτη μέλη μπορούν να ενσωματώσουν στις εθνικές εκθέσεις τους.
Οι πολίτες σε ολόκληρη την Ευρώπη ανησυχούν για την αυξανόμενη απειλή δασικών πυρκαγιών. Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος, οι μισοί από τους πολίτες που συμμετείχαν στην έρευνα ανησυχούν για αυτό το φυσικό φαινόμενο. Η Επιτροπή επιθυμεί οι πολίτες να έχουν μεγαλύτερη επίγνωση των κινδύνων και να συμμετέχουν στην ετοιμότητα για την αντιμετώπιση δασικών πυρκαγιών σύμφωνα με τη στρατηγική της Ένωσης για την ετοιμότητα. Θα συνεχίσει τις εργασίες για τη συμπερίληψη της ετοιμότητας στην κατάρτιση του εκπαιδευτικού προσωπικού, την προώθηση της ετοιμότητας στα προγράμματα της ΕΕ για τη νεολαία στον τομέα αυτό και την προώθηση ευκαιριών ανταλλαγών και εθελοντισμού σχετικά με την ετοιμότητα για την αντιμετώπιση δασικών πυρκαγιών. Η Επιτροπή διοργάνωσε ειδική ομάδα Ευρωπαίων πολιτών για τον σκοπό αυτό.
Στο πλαίσιο της ενίσχυσης της ετοιμότητας, η Επιτροπή θα συνεχίσει να προεγκαθιστά πυροσβέστες σε περιοχές κινδύνου και να προωθεί την ανταλλαγή εμπειρογνωμόνων πυρόσβεσης. Η ανταλλαγή εμπειριών και η περαιτέρω συνεργασία θα προωθηθούν επίσης με περιοχές επιρρεπείς σε δασικές πυρκαγιές σε ολόκληρο τον κόσμο. Τα κράτη μέλη και τα ενδιαφερόμενα μέρη θα ενημερώνονται σχετικά με τις ειδικές ευκαιρίες χρηματοδότησης. Η Επιτροπή θα αναπτύξει περαιτέρω το ευρωπαϊκό σύστημα πληροφοριών για τις δασικές πυρκαγιές με την υποστήριξη του δορυφόρου Copernicus, βελτιώνοντας τα εργαλεία έγκαιρης προειδοποίησης και παρακολούθησης των πυρκαγιών.
Θα αναπτυχθούν νέες ικανότητες για την τυποποιημένη μοντελοποίηση κινδύνων σε πανευρωπαϊκή κλίμακα, ώστε να διευκολυνθεί ο εντοπισμός βέλτιστων πρακτικών για τη μείωση των κινδύνων πυρκαγιάς και την αύξηση της ανθεκτικότητας του τοπίου. Η Επιτροπή συνεχίζει επίσης να αναπτύσσει εργαλεία μοντελοποίησης δασικών πυρκαγιών με τη βοήθεια ΤΝ για τη στήριξη της λήψης αποφάσεων.
Επιπλέον, ο πυροσβεστικός στόλος rescEU θα επεκταθεί με την προμήθεια 12 πυροσβεστικών αεροσκαφών, καθώς και 5 ελικοπτέρων. Το 1ο ελικόπτερο του στόλου rescEU, το οποίο παραδόθηκε στη Ρουμανία τον Ιανουάριο του 2026, θα είναι έτοιμο για την περίοδο δασικών πυρκαγιών του 2026.
Η Επιτροπή εργάζεται για τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού κόμβου πυρόσβεσης στην Κύπρο, που θα λειτουργεί ως
περιφερειακό κέντρο κατάρτισης, ασκήσεων και εποχικής ετοιμότητας. Θα έχει διττό ρόλο: επιχειρησιακό, για την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης λόγω δασικών πυρκαγιών και για την ανάπτυξη ικανοτήτων.
Η Επιτροπή προτείνει επίσης τη συλλογή δεδομένων για την καλύτερη κατανόηση και μείωση των μακροπρόθεσμων κινδύνων για την υγεία που αντιμετωπίζουν οι πυροσβέστες, οι οποίοι συνδέονται με την έκθεσή τους σε επικίνδυνες συνθήκες και τοξικές ουσίες. Τέλος, η Επιτροπή θα προωθήσει την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών για τις μεθόδους αποκατάστασης μετά από πυρκαγιά και θα στηρίξει την αποκατάσταση μετά από καταστροφές προς πιο ανθεκτικά στην κλιματική αλλαγή οικοσυστήματα.
Για να στηρίξει τις προσπάθειες αυτές, η Επιτροπή θα υποβάλει πρόταση σύστασης του Συμβουλίου σχετικά με την ολοκληρωμένη διαχείριση του κινδύνου δασικών πυρκαγιών.
Η εκτελεστική αντιπρόεδρος για την καθαρή, δίκαιη και ανταγωνιστική μετάβαση, Teresa Ribera,, δήλωσε:
«Ο αριθμός και η ένταση των δασικών πυρκαγιών σε ολόκληρη την ήπειρο αυξάνονται ανησυχητικά, καταστρέφοντας οικοσυστήματα και υποδομές, επηρεάζοντας τους ανθρώπους και την οικονομία. Η ενίσχυση των ικανοτήτων πρόληψης και ανθεκτικότητάς μας και η επένδυση σε υγιή οικοσυστήματα θα μας βοηθήσουν να μειώσουμε τους πλέον επικίνδυνους κινδύνους και να μειώσουμε το κόστος και τις ζημίες»
Η εκτελεστική αντιπρόεδρος για τα κοινωνικά δικαιώματα και τις δεξιότητες, τις ποιοτικές θέσεις εργασίας και την ετοιμότητα, Roxana Mînzatu,, δήλωσε:
«Η Ευρώπη πρέπει να είναι έτοιμη πριν από την έναρξη της πρώτης πυρκαγιάς. Αυτό σημαίνει την οικοδόμηση μιας πραγματικής κουλτούρας ετοιμότητας: εξοπλίζοντας τους ανθρώπους με τις σωστές δεξιότητες, υποστηρίζοντας τους πυροσβέστες και τους πρώτους ανταποκριτές και βοηθώντας τις κοινότητες να κατανοήσουν τους κινδύνους που αντιμετωπίζουν. Η σημερινή στρατηγική δείχνει ότι η πρόληψη, η ετοιμότητα και η αλληλεγγύη πρέπει να συμβαδίζουν, αν θέλουμε να σώσουμε ζωές και να ενισχύσουμε την ανθεκτικότητα της Ευρώπης έναντι της επιδείνωσης των απειλών δασικών πυρκαγιών.»
Η επίτροπος Ισότητας, Ετοιμότητας και Διαχείρισης Κρίσεων, Hadja Lahbib,, δήλωσε:
«Οι πυρκαγιές δεν γνωρίζουν σύνορα, ούτε και η αντίδρασή μας. Τα σημερινά μέτρα καταδεικνύουν την αταλάντευτη δέσμευση της Ευρώπης να στέκεται ενωμένη απέναντι στις κρίσεις που προκαλούνται από το κλίμα. Ενισχύοντας την πρόληψη, ανταλλάσσοντας πόρους και επενδύοντας στην ανθεκτικότητα, προστατεύουμε τις ζωές, τα μέσα βιοπορισμού και το μέλλον της ηπείρου μας.»
Η επίτροπος Περιβάλλοντος, Ανθεκτικότητας των Υδάτων και Ανταγωνιστικής Κυκλικής Οικονομίας, κα Jessika Roswall,, δήλωσε:
«Οι πυρκαγιές γίνονται όλο και πιο άγριες και καταστροφικές σε ολόκληρη την Ευρώπη, με καταστροφικές συνέπειες για τη ζωή, το περιβάλλον και τις οικονομίες μας. Δείχνει πώς η οικονομική μας ανθεκτικότητα συνδέεται άμεσα με την υγεία των οικοσυστημάτων μας και πώς η προστασία του ενός προστατεύει το άλλο. Επενδύοντας στην πρόληψη, την αποκατάσταση της φύσης και τη δημιουργία πυράντοχων τοπίων, μπορούμε να αποφύγουμε οικονομικές ζημίες αξίας δισεκατομμυρίων ευρώ.»
Ιστορικό
Οι δασικές πυρκαγιές αποτελούν αυξανόμενη απειλή για την Ευρώπη, καθώς η κλιματική αλλαγή αυξάνει την ένταση και τη συχνότητά τους.
Ο μηχανισμός πολιτικής προστασίας της ΕΕ και το στρατηγικό απόθεμα της ΕΕ, το rescEU,, έχουν ήδη αποδειχθεί ζωτικής σημασίας για τη στήριξη των κρατών μελών, με ενισχυμένες ικανότητες εναέριας πυρόσβεσης και διασυνοριακή βοήθεια. Τα νέα αυτά μέτρα βασίζονται στις υφιστάμενες προσπάθειες για τη δημιουργία μιας πιο ανθεκτικής, προετοιμασμένης και συντονισμένης Ευρώπης έναντι των κινδύνων δασικών πυρκαγιών. Τα σημερινά μέτρα βασίζονται στη στρατηγική για την Ένωση Ετοιμότητας που εγκρίθηκε ακριβώς πριν από 1 έτος, στις 26 Μαρτίου 2025.
Η Επιτροπή θα συνεργαστεί στενά με τα κράτη μέλη, τις περιφέρειες, την κοινότητα πολιτικής προστασίας, τους διαχειριστές γης και άλλους ενδιαφερόμενους φορείς για την εφαρμογή αυτών των μέτρων, διασφαλίζοντας μια προσέγγιση για το σύνολο της κοινωνίας και το σύνολο της διοίκησης. Η πρόοδος θα επανεξετάζεται τακτικά και θα αναφέρεται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών.
Τα υγιή και καλά διαχειριζόμενα οικοσυστήματα μπορούν να προσαρμοστούν καλύτερα στην κλιματική αλλαγή και να μειώσουν τον κίνδυνο και τις επιπτώσεις ακραίων φαινομένων, όπως πλημμύρες, ξηρασίες και δασικές πυρκαγιές, παρέχοντας παράλληλα παράλληλα οφέλη για τη βιοποικιλότητα, τις τοπικές κοινότητες και την οικονομική ανθεκτικότητα.
Πηγή άρθρου και εικόνας: civil-protection-humanitarian-aid.ec.europa.eu
