Πάνω από 6 εκατ. νέοι στην ΕΕ εγκαταλείπουν την εκπαίδευση και κατάρτιση με απολυτήριο κατώτερης δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στην καλύτερη περίπτωση. Το αποτέλεσμα είναι να  αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσχέρειες στην εξεύρεση εργασίας, να είναι συχνότερα άνεργοι και να εξαρτώνται περισσότερο από τα επιδόματα κοινωνικής πρόνοιας. Η πρόωρη εγκατάλειψη του σχολείου παρεμποδίζει την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη και αποτελεί σοβαρό εμπόδιο στην επίτευξη του στόχου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για ευφυή, βιώσιμη και χωρίς κοινωνικούς αποκλεισμούς ανάπτυξη.

Ο κ.José Manuel Barroso, Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, δήλωσε: «Η Ευρώπη δεν μπορεί να επιτρέψει να μένουν πίσω τόσοι πολλοί νέοι που έχουν τις δυνατότητες να συμβάλουν στις κοινωνίες και τις οικονομίες μας. Πρέπει να συνειδητοποιήσουμε το δυναμικό όλων των νέων στην Ευρώπη ώστε να ανακάμψουμε από την κρίση.»

Η Ευρωπαία Επίτροπος, αρμόδια για την εκπαίδευση, τον πολιτισμό, την πολυγλωσσία και τη νεολαία, κ^α Ανδρούλλα Βασιλείου, πρόσθεσε: «Η μείωση του ποσοστού πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου στην Ευρώπη κατά μόλις 1 ποσοστιαία μονάδα θα δημιουργούσε σχεδόν μισό εκατομμύριο επιπλέον εξειδικευμένων νέων εργαζομένων ετησίως. Οι περισσότερες χώρες της ΕΕ έχουν σημειώσει πρόοδο στην μείωση του αριθμού των νέων που εγκαταλείπουν το σχολείο με χαμηλά προσόντα.»

Η νέα πρωτοβουλία της Επιτροπής περιγράφει την κατάσταση ανά την Ευρώπη όσον αφορά την πρόωρη εγκατάλειψη του σχολείου, τις κύριες αιτίες της, τους κινδύνους της για τη μελλοντική οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη και προτείνει τρόπους αποτελεσματικότερης αντιμετώπισης του προβλήματος.

Η πρόταση σύστασης του Συμβουλίου που τη συνοδεύει περιέχει κατευθυντήριες γραμμές που θα βοηθήσουν τα κράτη μέλη να αναπτύξουν συνολικές και τεκμηριωμένες πολιτικές για τη μείωση της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου.

Η κατάσταση ανά την Ευρώπη

Ο σημερινός μέσος όρος του 14,4% των νέων που εγκαταλείπουν πρόωρα το σχολείο στην ΕΕ κρύβει σημαντικές διαφορές μεταξύ των χωρών:

– Επτά κράτη μέλη έχουν ήδη επιτύχει το στόχο του 10%: Αυστρία, Τσεχική Δημοκρατία, Φινλανδία,  Λιθουανία, Πολωνία, Σλοβακία και Σλοβενία.

– Τρία κράτη μέλη εμφανίζουν ποσοστά υψηλότερα του 30%: Μάλτα, Πορτογαλία και Ισπανία.

– Σχεδόν όλες οι χώρες έχουν μειώσει τα ποσοστά τους πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου από το 2000.

– Ορισμένες χώρες με υψηλά ποσοστά έχουν επίσης επιτύχει σημαντικές μειώσεις: Ρουμανία, Μάλτα, Ιταλία, Κύπρος και Πορτογαλία.

– Σημαντική πρόοδος έχει επίσης επιτευχθεί από χώρες που ήδη είχαν χαμηλά ποσοστά πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου στις αρχές της δεκαετίας, όπως η Λιθουανία, το Λουξεμβούργο, οι Κάτω Χώρες και η Πολωνία.

Αν και υφίστανται ορισμένα κοινά χαρακτηριστικά, τα κράτη μέλη αντιμετωπίζουν επίσης διαφορετικές καταστάσεις όσον αφορά τις πλέον θιγόμενες πληθυσμιακές ομάδες, το υψηλότερο επίπεδο εκπαίδευσης που επιτυγχάνεται από τους νέους που εγκαταλείπουν πρόωρα το σχολείο και το καθεστώς απασχόλησής τους (για περισσότερες λεπτομέρειες βλ. MEMO/11/52 στα αγγλικά).

Τρόποι αντιμετώπισης της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου

Η πρόωρη εγκατάλειψη του σχολείου είναι ένα πολύπλοκο πρόβλημα και δεν μπορεί να επιλυθεί μόνο μέσω των πολιτικών για την εκπαίδευση. Οι αποτελεσματικές στρατηγικές για τη μείωση της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου θα πρέπει να συνδέονται με τις πολιτικές εκπαίδευσης, νεολαίας καθώς επίσης και τις κοινωνικές πολιτικές. Θα πρέπει να είναι προσαρμοσμένες στις τοπικές, περιφερειακές και εθνικές συνθήκες. Οφείλουν να περιλαμβάνουν μέτρα πρόληψης, παρέμβασης και αντιστάθμισης.

– Η πρόληψη της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου χρειάζεται να αρχίζει όσο γίνεται νωρίτερα μέσω της υποστήριξης της μάθησης των παιδιών και της αποφυγής συνθηκών που ενδεχομένως θα προκαλούσαν πρόωρη εγκατάλειψη, όπως η επιβολή σε έναν μαθητή της επανάληψης ενός σχολικού έτους και η μη παροχή της κατάλληλης αρωγής σε παιδιά με διαφορετικές μητρικές γλώσσες.

– Τα μέτρα παρέμβασης θα πρέπει να αντιμετωπίζουν ταχέως και αποτελεσματικά τις εμφανιζόμενες δυσχέρειες όπως είναι οι απουσίες και οι χαμηλές επιδόσεις.

– Τα μέτρα αντιστάθμισης πρέπει να προσφέρουν δυνατότητες εκμάθησης «δεύτερης ευκαιρίας» συμπεριλαμβανομένων συμπληρωματικών σχολικών τάξεων καθώς και επιστροφής στην εκπαίδευση και κατάρτιση για νέους ενηλίκους

Η καλύτερη συνεργασία μεταξύ των χωρών της ΕΕ, η ανταλλαγή ορθών πρακτικών και μια περισσότερο στοχευμένη χρήση της χρηματοδότησης της ΕΕ μπορούν να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση του προβλήματος.

Επόμενα βήματα

Οι προτάσεις  της Επιτροπής θα συζητηθούν από τους υπουργούς Παιδείας κατά τη διάρκεια της συνεδρίασής τους στο Συμβούλιο στις 2-4 Μαΐου στις Βρυξέλλες. Τα κράτη μέλη θα κληθούν να εγκρίνουν συνολικές στρατηγικές βασισμένες στο εν λόγω πλαίσιο μέχρι τα τέλη  του 2012 και να τις εφαρμόσουν μέσω των εθνικών τους προγραμμάτων μεταρρύθμισης.

Η Επιτροπή, από πλευράς της, θα στοχεύσει τη χρηματοδότηση μέσω του προγράμματος διά βίου μάθησης και του ερευνητικού προγράμματος-πλαισίου για τη δημιουργία καινοτόμων τρόπων αντιμετώπισης του προβλήματος και μέσω του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου για τη χρηματοδότηση εθνικών και περιφερειακών μέτρων μείωσης της πρόωρης  εγκατάλειψης του σχολείου.

Για περισσότερες πληροφορίες (στα αγγλικά):

MEMO/11/52, συμπεριλαμβανομένων των στατιστικών ανά χώρα

Ευρωπαϊκή Επιτροπή: Ανακοίνωση [COM(2011)18] «Αντιμετώπιση της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου: Μια βασική συμβολή στην ατζέντα Ευρώπη 2020», 31 Ιανουαρίου 2011

http://ec.europa.eu/education/school-education/doc/earlycom_en.pdf

Πρόταση σύστασης του Συμβουλίου [COM(2011)19] σχετικά με πολιτικές για τη μείωση της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου, 31 Ιανουαρίου 2011

http://ec.europa.eu/education/school-education/doc/earlyrec_en.pdf

Έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής [SEC(2011)96], «Μείωση της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου», 31 Ιανουαρίου 2011

http://ec.europa.eu/education/school-education/doc/earlywp_en.pdf

Ευρωπαϊκή Επιτροπή: Early school leaving